Թէեւ 22 Յուլիս 1926-ը ճշդուած է Պ.Հ.Ե.Ե.Միութեան հիմնադրութեան թուականը սակայն անոր կազմութեան՝ գաղափարը կուգար 1924էն՝ թերեւս անկէ առաջ երբ Ասքանազեան ապա Թատերասիրաց միութիւններու փակուելէ ետք օրուան Ազգային
քաղաքական ժողովին կողմէ: Ուստի 1926-ի Յուլիս 22-ին վեց երիտասարդներ յանձնիս:-
Արամ Տիւզեան
Տօքթ. Գ. Սահակեան
Յովհաննէս Ս. Յովհաննէսեան
Յովհաննէս Մ. Յովհաննէսեան
Արտաշէս Մկրտիչեան
Խիկար Մովսէսեան
Ժողով կը գումարեն նպատակ ունենալով երիտասարդա- կան միութիւն մը հիմնելու եւ Պաղտատի մէջ նման երիտասարդական միութիւն մը կազմելու գաղափարը կը յղանայ Արամ
Տիւզեանը: Կը կազմուի հիմնադիր ժողովներ եւ Առաջին հիմնադիր ժողովը լայնօրէն կը քննէ միութիւն կազմելու հարցը ու կը շարունակուին մինչեւ 2 Դեկտեմբեր 1926. կը մշակուի միութեան Ծրագիր-Կանոնագիրը եւ կը վաւերացուի Ազգային Քաղաքական ժողովին կողմէ 9 Նոյեմբեր 1926թ. ապա Իրաքի Ներքին Գործոց Նախարարութեան կողմէ 13 Մարտ 1927-ին: Պ.Հ.Ե.Ե.Միութեան նպատակն է զարկ տալ Հայ մշակոյթի տարածմանը եւ իր կազմութեան՝ առաջին տարիէն կը սկսի միութեան թատերական կեանքը ուր կը ներկայացուին «Հայ եւ Համաշխարհային» գրողներու թատերգութիւնները:
Միութեան պատմութեան մէջ կարեւոր եւ մեծ տեղ գրաւ Միութեան պատմութեան է Կոմիտաս Երգչախումբը կը հիմնուի՝ 1953թ, երգչախումբին անդամակցած են 211 տղաք եւ աղջիներ ղեկավարութեամբ հանգուցեալ Պրն. Կարապետ Քիշմիշեանի:
Մասնաւոր գրական-գեղարուեստական երեկոներ՝ կազմակերպելու կը ձեռնարկուի՝ 1930 թուականէն, ազգային բոլոր տօները անխտիր տօնուած են եւ 1930-ին Պ.Հ.Ե.Ե.Միութիւնը կը կազմակերպէ Պօղոս Նուպար Փաշայի մահուան սգահանդէսը: Գրական-գեղարուեստական՝ երեկոները՝ նուիրուած են՝ եղած Հայ Գրական եւ Պատմական առիթներուն ու ու կը կը շալ շարունակուի մինչեւ օրս:
Միութիւնը ունեցած է նաեւ Պարախումբ 1966 թուականէն սկսեալ եւ շարունակած է իր ելոյթները տարբեր ժամնակա- միջոցներուն:
Միութիւնս ունի իր լողաւազանը որը հիմնուած է 2000 թուականին ուր կը հաճախեն մեր համայնքի զաւակները եւ կը գործէ մինչեւ օրս: Միութենէն ներս գործած են զանազան խմբակներ եւ յանձնապումբեր
1- Գրական Խմբակ, այս խմբակը սկսած է 7 անձերով եւ կարճ ժամնակէն անդամներու թիւը հասած է 130-150 անդամ, կազմակերպած են հինգշաբթօրիայ դասախօսութիւններ եւ նաեւ գրական-գեղարուեստական երեկոներ, ընկերային ձեռնարկներ եւ բոլոր միջոցառումներուն մասնակցած ու աշխատակցած եւ հրատարակած են «ԽՕՍՆԱԿ» պարբերաթերթը: Խմբակի անդամ- անդամուհիները մասնակցած եւ օժանդակած են միութեան վարչութիւններու կազմակերպած մշակութային եւ ընկերային միջոցառումներուն:
2- Պատմական խմբակ, կազմակերպած է պատմական դասընթացքներ սկսեալ Ուրարտական ցած է մեծ թիւով հետեւողներ: կան շրջանէն եւ ունեցած է մեծ թիւով հետեւողներ։
3- Գիտական խմբակ իր գործունէութիւնը եղած է կազմա- կերպել գիտական փուլիններ եւ դասախօսութիւններ:
4- Տիկնաց Յանձնախումբ՝ այս՝ յանձնախումբը եղած է օժանդակ յանձնախումբ՝ օժանդակուած է՝ միութեան բոլոր ձեռնարկներուն արաուել՝ կազմակերպուած են ժողովուրդային միջոցառումներ եւ մինչեւ օրս կը շարունակուի գործունէութիւնը:
