Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի Պատմականը
1949թ.-ի Հոկտեմբերին, հանգուցեալ եղբ. Արշակ Եսայեանը իր գործընկերներու հետ «Յովհաննէս Սէմէրճեան, Տիգրան Գազանճեան, Մկրտիչ Խալոյեան, Նուրի Ալաճանի, Կարապետ Գասապեան» դիմում կատարեցին Իրաքի ներքին գործոց նախարարութեան Հ.Մ.Ը.Մ. հիմնելու միտումով Դեկտեմբեր 4, 1949թ.-ին, Միութեան հիմնադրութեան արտօնութիւն ստացուեցաւ ըլլալով Իրաքի 3-րդ մարզական ակումբը։
1970թ. ականներու սկիզբը երբ բոլոր հաստատութիւնները պետականուեցան ըլլալով անոնք դպրոցներ, գործարաններ և միութիւններ, Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի կապը խզուեցաւ կեդրոնական Հ.Մ.Ը.Մ.-ի հետ: 2003թ.-ի քաղաքական ծանօթ պայմաններու բերումով, աւելի քան 35 տարի Միութեան կազմակերպութեան մաս չկազմելէ ետք, Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի մասնաճիւղը 27 Նոյեմբեր 2003թ.-ին վերամիացաւ դառնալով անոր 91-րդ մասնաճիւղը:
Ո՞վ է Արշակ Եսայեանը:
Եղած է լաւ մարզիկ և լաւ ալ մարզիչ մը: Սերունդներ պատրաստած, մարզած և կրթած հայեցի շունչով, Իրաքահայ գաղութի մարզական պատմութիւնը երբ քնելու ըլլանք, անպայմանօրէն, խոր յարգանքով պիտի կանգնինք այս անձնուէր հայու անունին առջև: Արշակ Եսայեանին է որ մենք կը պարտինք, մարզանքի տարածումը Իրաքահայութեան մէջ, բոլոր եղանակներով; Արշակ Եսայանին է որ շատ բանով կը պարտինք Իրաքի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի հիմնադրութիւնը և անոր առաջին 10 տարիներու մարզական գործունէութեան վաստակը:
Մարզական:
Նորակառոյց ակումբներու և մարզադաշտերուն ընձեռած առաւելութիւնները առիթ կը ստեղծեն որ Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատը 3-րդ դասակարգի աստիճանէն բարձրանայ 1-ին դասակարգ:
Մարզական ճիւղի ցանցին մաս կը կազմէին պասքեթպոլ, վոլիպոլ, փինկ- փոնկ, աթլեթիզմ, թենիս, սուսերամարտ, պոլինկ, բետրագնդակ և թայքուանտօ:
Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի մարզիկ – մարզկուհիները միշտ եղած են Իրաքի հաւաքականի լաւագոյն մարզիկները տարբեր ասպարէզներով և երկար տարիներու յաջողութիւններով։
Հ.Մ.Ը.Մ.ը ունեցած է առաջնակարգ խումբեր կանանց և տղոց, ինչպէս կանանց վոլիպոլի խումբը որ տարիներ շարունակ եղած է ԱԽՈՅԵԱՆ՝ հիմնադրութեան օրէն:
Կանանց և տղոց պասքէթպոլի խումբերը եղած էին առաջնակարգ մրցաշարերուն մասնակից և Ախոյեան, ինչպէս սուսերամարտի, թենիսի, աթլեթի և պօլինկի խումբերն ալ միշտ եղած են Ախոյեան մինչև օրս:
Իսկ ներկայիս մարզական ճիւղի ցանցին մաս կը կազմեն կանանց վոլիպոլ, փինկ – փոնկ, աթլեթիզմ, թենիս, սուսերամարտ, պոլինկ, բատըլպոլ, բիքլպոլ, տղոց պասքեթպոլ և վարչութիւնս ծրագիր ունի աուելացնելու մարզական տարբեր խաղեր:
Սկաուտական:
Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի սկաուտական գործունէութիւնը սկսած համեմատաբար ուշ’ 1960-1961թթ. տարիներուն: Առաջին տարիներուն Երէց սկաուտներու փաղանգի մը կազմութէնեն ետք, աստիճանաւորական խմբակ մը կը կազմուի որ կ՛ըլլայ մասնաճիւղի Անդրանիկ սկաուտական խորհուրդը 1962թ.: Սկաուտներու թիւն էր 58 անձ Մոկլի, Գայլիկ – Արծուիկ, Երէց – Պարմանուհի:
Սկաուտական Անդրանիկ խորհուրդին մաս կը կազմէին «Երջանիկ Պապայեան, Սողոմոն Իշխանեան, Վարդգէս Օհաննէսեան, Յարութիւն Բարսեղեան, Աննա Քիւրքճեան և Հրայր Արզումանեան»:
Վարչութիւնը յատուկ գուրգուրանքով կը հետեևի սկաուտական բաժնի գործունէութեան այն ամբողջական գիտակցութեամբ թէ մասնաճիւղի գործունէութեան հետեւողութիւնը պիտի ապահովուի անոր շարքերուն նոր սերունդի մասնակցութեամբ, և այդպէս ալ եղաւ սկաուտական շարժումը շատ գրաւիչ եղաւ թէ երիտասարդներու և թէ ծնողքներու կողմէ այն աստիճանի որ շարժումը հասաւ և գործեց նոյնիսկ Ազգ. վարժարանէն ներս:
Սկաուտներու թիւը միշտ զարգացումի մէջ էր հասաւ մինջեւ 650 սկաուտի 2002թ-ին բայց դժբախտաբար պետութեան հեղաշրջումէն ետք և արտագաղթութեան պատճառաւ թիւը սկսաւ նուազիլ և այսօր ունինք 100 սկաուտ՝ Մոկլիներէ մինչև Աստիճանաւորական կազմ:
Մշակութային:
1960 ական թուականներուն սկիզբը նախաձեռնած մշակութային գործունէութիւն երաժշտական, թատերական և գրական ունենալով մեծ թիւով անդամ – անդամուհիներ և շատ ազդեցիկ դեր ունեցած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի պատմութեան մէջ իր տիկնանց յանձնախումբը որը մինչև օրս աշխուժ աշխատանք կը տանի միութեան բոլոր ձերնարկներուն: Այս յանձնախումբերը իրենց գործունէութեան եկամուտները կը յատկացնէին թէ միութեան ծախսերը թէ Ազգ. վարժարան յաճախած սաներու կրթաթոշակներրը:
Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի մարզիկները միշտ Իրաքահայութեան համայնքի անունը հպարտութեամբ հնջեցուցած են։ Սկաուտները եղած են լաւագոյն ղեկավարները համայնքի բոլոր ասպարէզներուն մէջ ինչպէս «եկեղեցի, դպրոց, միութիւններ»։Նաև կուզենք յիշեցնել Հ.Մ.Ը.Մ. Պաղտատի սկաուտ խմբապետները ու որ գաղթած են եղած են, կորիզները նոր մասնաճիւղերու հիմնադրման և յաջողած են՝ ըլլան անոնք Եւրոպա, ԱՄՆ, Աւսդրալիա և այլ տեղեր:
